Kooperatif Hisseli Tapu Alınır Mı?
Geçenlerde, akşam işten sonra bir arkadaşım bana ilginç bir soru sordu. “Kooperatif hisseli tapu alınır mı?” Bunu duyduğumda biraz şaşırdım. Çünkü hep “tapuyu alırsın, bu kadar basit!” diye düşünürdüm, ama sonradan konuya daha derinlemesine bakınca, gerçekten de insanların bu konuda net bilgiye sahip olmamaları çok normal. Hadi gelin, hem Türkiye’de hem de dünyada kooperatif hisseli tapuların ne anlama geldiğine, nasıl işlediğine ve hangi durumlarda geçerli olduğuna bir göz atalım.
Kooperatif Hisseli Tapu Nedir?
Öncelikle kooperatif hisseli tapu, Türkiye’de özellikle konut projeleriyle sıkça karşılaştığımız bir durum. Kooperatifler, belirli bir grup insanın bir araya gelerek, arsa ya da konut inşa etme amacıyla kurduğu yapılar. Bu tür projelerde, arsanın tamamı kooperatifin üzerine tapulanırken, her bir üye, kooperatifin belirli bir hissesi kadar tapu hakkına sahip olur. Ancak bu tapu, tek başına bağımsız bir mülk anlamına gelmez. Hisseli tapu, o kooperatifteki payın bir tür belgesidir ve genellikle kat mülkiyeti tapusuna dönüşene kadar geçici bir durumdur.
Düşünün, Bursa’daki eski mahallelerden birinde ya da İstanbul’un farklı semtlerinde büyüyen çocuklar için, ailelerinin yıllarca kooperatif projeleriyle uğraştıklarını duymak aslında çok yaygındır. 90’larda özellikle, pek çok kooperatif, her bir aileye düşen hisseleri satıp ya da devredip, sonunda o yerleşkelerde ev sahibi oluyordu. Ama şu önemli: Kooperatif hisseli tapu almak, aslında tam anlamıyla “tapuyu almak” anlamına gelmez. Yani, evin sahibi olduğunuzun yasal bir göstergesi olarak kabul edilemez.
Kooperatif Hisseli Tapu Türkiye’de Ne Anlama Gelir?
Türkiye’de kooperatif hisseli tapu almak, çoğu zaman bir belirsizlik ve tedirginlik yaratır. Çünkü kooperatifin tamamlanan projeleri, bağımsız ve tapu kaydı oluşturulmuş konutlar olmadan önce, kat mülkiyeti kurulmamış olabilir. Yani, evinize taşındığınızda tapunun geçerli olmadığı, mülkünüzün resmi olarak kaydedilmediği bir durum söz konusu olabilir. Bu, alıcı için risk oluşturabilir. Ancak genellikle, bu tip tapular, tapu daireleri tarafından geçici bir belge olarak kabul edilir. Kooperatif tamamlanana kadar, size tapu yerine kooperatif üyeliği belgesi verilir.
Bir arkadaşım, yakın zamanda Bursa’daki bir kooperatiften ev almak istedi. Satıcı, tapusunun “hisseli” olduğunu söyleyince, biraz araştırmaya başladık. Gördük ki, tapu kaydı o an için henüz kooperatifin adına çıkmadığı için, satıcının dairesinin tapusu resmi olarak devredilemiyor. O yüzden insanlar genelde biraz daha dikkatli olmalı. Hisseli tapu almak, evin tamamlanmasını ve kat mülkiyetinin kurulmasını beklemeyi gerektiriyor. Yani, kooperatifin payına sahip olmak, o daireyi tek başına almış gibi olmayı sağlamaz.
Kooperatif Hisseli Tapu ve Banka Kredisi
Bir diğer önemli konu da bankaların kooperatif hisseli tapu ile kredilendirme konusunda nasıl bir yaklaşım sergilediğidir. Kooperatif üyeliği ile alınan tapular, bankalar için genellikle güvenilir bir teminat olarak kabul edilmez. Bu da demek oluyor ki, bir ev almak isteyen kişi, kooperatif hisseli tapu alıyorsa, kredi almakta zorlanabilir. Bankalar, mülkün resmi tapusunu istediklerinden, kooperatifin tamamlanmamış projeleri bazında kredi verme konusunda genellikle çekimser kalır.
Kooperatif Hisseli Tapu Durumu Küresel Olarak Nasıl?
Peki, bu sadece Türkiye’ye özgü bir durum mu? Tabii ki hayır! Dünyanın birçok yerinde benzer sistemler bulunuyor. Ancak, farklı ülkelerde kooperatif hisseli tapu alınması ve kooperatif projeleri ile ilgili durumlar biraz daha farklı olabilir.
Örneğin, Almanya’da ve Kuzey Avrupa ülkelerinde, kooperatiflere dayalı konut projeleri oldukça yaygındır ve burada kooperatif hisseli tapular belirli güvence ve denetimlerle korunur. Almanya’daki kooperatif konutları, genellikle devletin ya da yerel yönetimlerin denetiminde olduğu için, kooperatif üyeleri belirli bir güvenceye sahiptirler. Üyeler, kendi paylarına denk gelen konutları satın aldıklarında, bu tapular hızlıca kat mülkiyetine dönüşebilir.
Amerika’da ise, kooperatifler daha çok apartman tipinde bir araya gelir. New York gibi şehirlerde, apartman sakinleri, kooperatif aracılığıyla apartman hissesi alır ve bu da onlara o binadaki bir birim üzerinde hak verir. Ancak, bu durumda da yine tapu tamamen kooperatifin elindedir ve kat mülkiyetine dönüşene kadar, tam anlamıyla sahiplik sağlanamaz. Yani, kooperatif projeleri dünya genelinde yaygın olsa da, her ülkede benzer kurallar ve yasalar geçerli değildir.
Türkiye’de Kooperatif Hisseli Tapu Alınır Mı?
Türkiye’de kooperatif hisseli tapu almak, potansiyel alıcılar için hem fırsatlar hem de riskler barındırıyor. Kooperatifin başarılı bir şekilde tamamlanıp, kat mülkiyetinin kurulması durumunda, tapu geçerli hale gelir. Ancak, kooperatifin bitim süreci ve kat mülkiyeti kurulumunun gecikmesi durumunda, hisseli tapu geçici bir belge olarak kalır ve taşınmazın yasal olarak devri ya da satış işlemleri mümkün olmayabilir.
Bu noktada, kooperatifin güvenilirliğini ve projenin tamamlanma sürecini göz önünde bulundurmak büyük önem taşıyor. Eğer kooperatif projesinin tamamlanacağına ve tapunun alıcıya devredileceğine dair güvence varsa, bir hisseli tapu almak bir sorun olmayabilir. Ancak, herhangi bir belirsizlik ve risk durumu varsa, alıcıyı koruyacak ek garantiler almak önemli.
Sonuç Olarak
Kooperatif hisseli tapu almak, Türkiye’de ve dünyada belirli şartlara bağlı olarak farklılık gösterebilen bir durum. Türkiye’de, kooperatif projelerinde hisseli tapu, genellikle mülk sahibi olma anlamına gelmez. Ancak doğru koşullar altında, kooperatifin tamamlanmasını beklemek ve bu süreçte gerekli güvenceyi almak, sorunsuz bir şekilde mülk sahibi olmanızı sağlar. Yani, “Kooperatif hisseli tapu alınır mı?” sorusunun cevabı, büyük ölçüde projelerin tamamlanıp tamamlanmadığına ve tapu devrinin gerçekleşip gerçekleşmediğine bağlıdır.